AMSTERDAM - Intimideren met pistolen, uiten van doodsbedreigingen en innen van honderdduizenden euro’s afpersgeld. Het rechercheonderzoek Fair Play naar de praktijken van het duo Veda B. (36) en Fred L. (49) is een van de grootste afpersingonderzoeken die de Groninger en Drentse politie ooit verrichtten. Vandaag deel 1.
’Als jullie niet met geld over de brug komen, dan worden jullie doodge- schoten." Dat zware dreigement krijgt een bekende Groninger uitbater van een bloeiend bedrijf op de Grote Markt van Freddie L. te horen. De ho- recaman moet fors betalen, anders zou hij alles wat hem lief is op het spel zetten. Een van de vele angstaanjagende dreigementen aan zijn adres. De ellende begint een maand voor dit dreigement. Op 5 juli 2008 slaan in- brekers bij een ’klus’ in een pand aan de Rijksweg in de stad Groningen een flinke slag. Een van de drie bewoners is de uitbater van de Grote Markt. ’Ti- nus’, om privacyredenen zo genoemd, constateert dat er uit zijn woning twee peperdure, hem dierbare, Breitling horloges zijn verdwenen. Samen met een geldkist met 13.000 euro. De bewoners laten het er niet bij zit- ten. Ze willen de horloges terug. De in- brekers moeten gevonden worden. Via een tussenpersoon komen ze in aanraking met Freddie L. Vier dagen na de inbraak meldt L. zich ’s avonds aan de deur bij het drietal. Het begin van een maand vol doffe ellende voor de bewoners. Tinus vertelt het verhaal over de inbraak aan L., een zeer impo- sante verschijning. De kale man komt met een voorstel: "Ik kan jullie helpen het geld en de horloges terug te krij- gen. Dat kost dan drieduizend euro." Freddie wil alvast 1.500 euro voor- schot. Hij klinkt oprecht.
De gestolen buit lijkt weer binnen handbereik. Enkele dagen later meldt Freddie zich weer op het terras van het bedrijf op de Grote Markt. "Het probleem is groter", zegt ’De Kale’. Volgens de be- hulpzame Freddie lag er een plan om de ondernemer te ontvoeren en los- geld te eisen. "Jullie zijn net op tijd." En: hij heeft meer geld nodig voor zijn ’onderzoek’. Zesduizend euro con- tant. De ondernemer betaalt een deel van het bedrag. Op 22 juli krijgt Tinus’ werknemer Henk een telefoontje. Een panische Freddie. In het kader van het ’onder- zoek’ voor Tinus zouden ze in Turkije per ongeluk de zoon van een PKK-lei- der van de rotsen hebben gegooid. "Die wil nu 25.000 euro boetegeld heb- ben. Jullie worden doodgeschoten als jullie niet betalen", waarschuwt Fred. De werknemer is doodsbang. Om ex- tra druk te zetten zegt ’De Kale’: "Mijn organisatie loopt nu gevaar. Jullie zijn verantwoordelijk."
De bemiddelaar voert de druk op. Twee dagen later komt Freddie langs met een man van ongeveer 55 jaar. In de verklaring van werknemer Henk bij de politie staat: ’Freddie zei dat het om een PKK-leider ging. We moesten betalen of we werden opgeblazen." Het begint de drie te dagen dat ze mo- gelijk slachtoffer zijn van afpersing.
Dan belt ineens een nieuwe ’verlos- ser’. Het is mede-hoofdverdachte Veda B. (36). Hij zegt dat Freddie ze belazerd heeft en biedt tegen betaling aan om het geld en de horloges terug te halen. De drie betalen weer en tekenen zelfs een contract, waarmee ze de proble- men afkopen. Op 9 augustus belt Veda dat alles is geregeld. Werknemer Henk moet mee om de horloges op te halen. Die durft dan niet meer en stapt naar de politie. Hij doet aangifte. Tota- le schade: 12.600 euro. Los van de buit bij inbraak. Henk verklaart bij zijn aangifte op 13 augustus dat ze doods- bang zijn voor represailles.
Het drietal maakt deel uit van een grote groep slachtoffers. Volgens de aangevers werden ze in 2007 en 2008 op zeer bedreigende wijze afgeperst. Het rechercheonderzoek naar de praktijken van Veda B. en Freddie L. start in augustus. Het tweetal wordt in september aangehouden. In het zoge- heten Fair Play dossier staat dat ’meer- dere aangiften tegen de twee’ reden waren om hun gangen na te gaan. De van Turkse ouders afkomstige B. is geen onbekende van de politie. Hij staat in de politiebestanden geregi- streerd als zware jongen voor delicten als geweld, oplichting en handel in verdovende middelen. B. werd eerder veroordeeld wegens poging tot afper- sing van makelaar Hans Bieze uit Twello. Die zou hij een miljoen euro hebben laten betalen. Freddie L. staat geregistreerd in de politiebestanden vanwege ’een groot aantal geweldszaken en overtreding van de wapenwet.’ Hij werd vorig jaar nog veroordeeld wegens afpersing van een man uit Glimmen. Daarbij zou deze met de dood zijn bedreigd. Het politiedossier bevat vijftien za- ken. De bedragen die zouden zijn afge- dragen na oplichting en afpersing va- riëren van 400 tot ruim 120.000 euro.
De aangevers komen nagenoeg alle- maal uit Groningen en Drenthe. Het betreft onder anderen de eigenaar van een assurantiekantoor, een super- markthouder en een manegehouder. Zij verklaarden zwaar bedreigd te zijn door de twee. Om hun bedreigingen kracht bij te zetten, zouden wapens zijn getoond. De politie nam bij een huiszoeking vuurwapens in beslag die aan het duo zouden toebehoren.
De werkwijze van de twee die in sep- tember 2008 worden opgepakt, ver- loopt volgens een vast patroon. Dat blijkt uit eigen onderzoek en wordt bevestigd in het politiedossier. De hoofdverdachten zoeken meestal een gemakkelijk slachtoffer die een zake- lijk geschil heeft met iemand of die kwetsbaar is. Zoals ’Tinus’ van het be- drijf op de Grote Markt, die de hulp van Freddie L. inroept na de inbraak. En eigenaar Onno W. van het scheep- vaartbedrijf Mi Anna, die een financi- eel geschil had met een bevrachter.
Onno bezoekt in het voorjaar van 2008 het thuishonk van Veda B. en Freddie L., café De Buren. Het horeca- bedrijf wordt een tijdje gehuurd door Veda. Daar vertelt hij over het geschil met het vrachtbedrijf en raakt dan, volgens zijn politieverklaring, ver- strikt in het web van het duo. Zij belo- ven hem het verschuldigde bedrag te innen bij het vrachtbedrijf. De be- vrachter betaalt ook. Na een bezoekje, zo verklaart de eigenaar van het be- drijf, van ’drie mannen, waarvan er één nauwelijks door de deur kon’. Ve- da B. zou hier ook bij zijn geweest.
De eigenaar verklaart op donderdag 6 november 2008 dat hij als vader van een jong gezin zo bang is voor Veda B. en de andere twee, dat hij zijn com- pagnons maar voorstelde om de vor- dering op de schipper Onno W. te beta- len. Hij betaalt 10.000 euro aan W. en 5.000 aan de drie mannen. De eigena- ren van het vrachtbedrijf zien uit angst voor hun veiligheid af van aan- gifte, wordt. tijdens een tweede ge- sprek met de politie gemeld.
Schipper Onno W. heeft niet veel aan zijn geïncasseerde geld, want uit- eindelijk moet hij, naar eigen zeggen, ruim 35.000 euro aan Veda B. en Fred- die L. betalen. B. zou hem met een be- dreiging onder druk hebben gezet. "Je bent al dood, je weet alleen nog niet wanneer", staat in W.’s verklaring.
De advocaten van Veda B. en Freddie L. zijn niet onder de indruk van de tenlastelegging van justitie. Dennis Vlielander van het kantoor Louwer- se & Van der Velde in Utrecht maakt gehakt van de bevindingen van de poli- tie. "Het zijn allemaal zaken die plaats- vinden in het grijze circuit. De slachtof- fers riepen zelf de hulp in van de ver- dachten. Afpersing valt niet te bewijzen. Er liggen alleen maar verklaringen van mensen. Waar is het bewijs? Waar kan ik zien dat bedragen zijn betaald?", zegt de advocaat van Veda B.
Ook Ubo van Ophoven van Van Horssen en Van Ophoven in Leek gaat de rechts- zaak, die op 12 maart begint, met ver- trouwen tegemoet. "Mijn cliënt geeft aan dat hij volledig onterecht is aange- houden. Ik zie ook weinig belastende zaken." Van Ophoven spreekt namens zijn cliënt Freddie L. Die laat weten zelf niet te willen reageren. De verdediging gaat zeker twintig getuigen in de zaak horen.
Wat zegt de hoofdverdachte Veda B. over zijn zaak? We bezoeken hem op 21 ja- nuari in gevangenis De Karelskamp in Almelo. Hij ontkent bijna alle aantijgingen van afpersing die hem ten laste worden gelegd. Op- lichting misschien, zegt hij. "Een man was zijn vrouw kwijtgeraakt in het prostitutiecircuit. We zouden haar terughalen voor 130.000 euro. De sukkel betaalde, maar we hebben nooit ge- zocht."
"We zijn aasgieren", gaat hij verder. De zoge- naamde slachtoffers kwamen allemaal bij hem of zijn toenmalige compagnon Freddie L. "Als je mij uitlokt, dan kan ik heel agressief overko- men. Mensen die mij gebruiken, gebruik ik en ik win altijd. Als je geldproblemen hebt, dan ga je naar een deurwaarder. Toch niet naar ons?"
B. is geboren in Heerden. Veda praat tijdens het hele gesprek in bedragen van zes nullen. "Ik zat in de speelautomatenhandel. De zaken lie- pen erg goed. Ik verdiende 150.000 gulden op een dag." Navraag in de automatenhandel in Gelderland bevestigt het beeld van een goed verdienende handelaar.
De hoofdverdachte is echter zwaar gokver- slaafd. Hij verliest gemakkelijk op een avond 10.000 euro in het casino. Tegen de politie ver- klaart hij in een verhoor dat hij alleen maar denkt aan ’gokken, neuken en zuipen’.
De hoofdverdachte ontmoet Freddie L. in 2003 achter de gokkast. "Een harddrugsgebrui- ker. Erg emotioneel. Als hij moet gokken, dan wordt hij knettergek", zegt hij over zijn part- ner-in-crime. Ze worden vrienden en trekken veel met elkaar op. "We beloofden mensen gou- den bergen. Freddie zocht altijd de slachtoffers op. Als mensen onze hulp wilden, boden we die aan. We trokken ze helemaal leeg. We zeiden wel eens: L. en B. samen firma list en bedrog." Nu beschuldigen ze elkaar van de afpersings- praktijken. Fred L. schreef een brief aan één van slachtoffers, waarin hij alle schuld bij Veda leg- de.
Over het bedreigen van mensen met een pi- stool is B. kort. "Ik heb nog nooit een pistool op iemand gericht. Het enige wapen dat ik heb is mijn verstand. Justitie heeft niks. De mensen in het Noorden moeten weten dat ik geen spook ben. Ik ben helemaal niet gevaarlijk."